Thực phẩm chức năng (TPCN) ngày càng phổ biến nhờ lời quảng cáo về khả năng bổ sung dưỡng chất và tăng cường sức khỏe. Theo Hiệp hội Thực phẩm chức năng Việt Nam (2021), hơn 80% người Việt đã sử dụng TPCN, đặc biệt là người trưởng thành đối mặt với áp lực công việc và chế độ ăn thiếu khoa học. Tuy nhiên, lạm dụng hoặc sử dụng sai cách có thể dẫn đến tác hại của thực phẩm chức năng nghiêm trọng.
Bài viết này, được tham vấn bởi Bà Võ Ngọc Yến Nga, truyền nhân đời thứ 4 dòng họ Lương y Nguyễn Văn Thơm, chuyên gia Đông y tại Dược Bình Đông, sẽ tập trung phân tích các nguy cơ sức khỏe từ TPCN để giúp bạn hiểu rõ và sử dụng an toàn.
1. Tác hại của thực phẩm chức năng: Tổng quan
TPCN, bao gồm thực phẩm bảo vệ sức khỏe (TPBVSK), được định nghĩa theo Luật An toàn thực phẩm 2010 là sản phẩm hỗ trợ chức năng cơ thể, tăng sức đề kháng, giảm nguy cơ bệnh tật. Chúng chứa vitamin, khoáng chất, chiết xuất thảo dược, hoặc các chất hoạt tính sinh học, được bào chế thành viên nang, viên nén, bột, hoặc dạng lỏng. Tuy nhiên, TPCN không phải thuốc chữa bệnh, và việc sử dụng không đúng cách có thể gây hậu quả nghiêm trọng.
Theo chuyên gia Võ Ngọc Yến Nga, nhiều bệnh nhân gặp vấn đề sức khỏe do thiếu hiểu biết hoặc tin vào quảng cáo phóng đại. Dưới đây là những tác hại của thực phẩm chức năng phổ biến nhất.
2. Các tác hại cụ thể của thực phẩm chức năng
Sử dụng TPCN sai cách có thể gây tổn thương từ nhẹ đến nghiêm trọng, ảnh hưởng đến cả thể chất và tinh thần. Dưới đây là các tác hại chính:
2.1. Tác dụng phụ khó chịu
Nhiều người gặp các triệu chứng tức thì khi sử dụng TPCN, bao gồm:
- Buồn nôn, đau đầu, chóng mặt.
- Ngứa ngáy, phát ban hoặc cảm giác khó chịu ở da.
Những biểu hiện này thường do cơ thể không dung nạp hoặc dư thừa vi chất, đặc biệt khi dùng liều cao.
2.2. Phản ứng dị ứng nghiêm trọng
Một số người mẫn cảm với thành phần TPCN (như thảo dược, phụ gia) có thể gặp:
- Ngứa, nổi mề đay, mẩn đỏ hoặc phù nề.
- Trường hợp nghiêm trọng, sốc phản vệ – tình trạng đe dọa tính mạng, cần cấp cứu ngay.
2.3. Tương tác thuốc nguy hiểm
Thành phần trong TPCN có thể tương tác với thuốc điều trị, gây:
- Giảm hiệu quả thuốc (ví dụ, vitamin K làm giảm tác dụng thuốc chống đông máu).
- Tăng độc tính hoặc biến chứng nghiêm trọng, đặc biệt ở bệnh nhân có bệnh nền như tim mạch, tiểu đường.
2.4. Tổn thương nội tạng
Lạm dụng TPCN hoặc dùng sản phẩm kém chất lượng có thể gây tổn hại nghiêm trọng đến các cơ quan quan trọng, đặc biệt là gan và thận – hai cơ quan “lọc thải” chính của cơ thể theo Đông y:
- Ảnh hưởng đến gan: Gan phải xử lý lượng lớn dưỡng chất dư thừa, dẫn đến nóng gan, viêm gan, hoặc suy gan lâu dài.
- Ảnh hưởng đến thận: Thận làm việc quá sức để thải độc tố, gây suy thận, tiểu đêm, tiểu buốt, hoặc phù nề.
- Rối loạn tiêu hóa: Dư thừa collagen, protein, hoặc chất xơ dẫn đến chướng bụng, đầy hơi, tiêu chảy, hoặc táo bón.
- Tổn hại thần kinh: Dư vitamin B6 gây tê bì tay chân, ảnh hưởng hệ thần kinh.
- Nguy cơ ung thư: Sản phẩm chứa chất bảo quản hoặc độc tố nhiễm bẩn làm tăng rủi ro ung thư.
2.5. Nguy cơ từ sản phẩm kém chất lượng
Sản phẩm giả hoặc không đạt chuẩn thường chứa:
- Tân dược ẩn (như corticoid, kháng sinh) để tạo hiệu quả nhanh, nhưng gây hại lâu dài.
- Chất nhiễm bẩn hoặc độc tố, đe dọa trực tiếp sức khỏe người dùng.
3. Yếu tố làm gia tăng tác hại của thực phẩm chức năng
Theo Bà Võ Ngọc Yến Nga, các yếu tố sau làm tăng nguy cơ gặp tác hại của thực phẩm chức năng:
- Lạm dụng lâu dài: Sử dụng liên tục không nghỉ, gây tích tụ độc tố trong cơ thể.
- Tự ý sử dụng: Không tham khảo bác sĩ, dùng sai mục đích hoặc liều lượng.
- Tin vào quảng cáo phóng đại: Mua sản phẩm không rõ nguồn gốc, thiếu giấy phép.
- Nhóm đối tượng nhạy cảm: Trẻ em, phụ nữ mang thai, người cao tuổi, hoặc bệnh nhân mắc bệnh nền dễ bị tổn thương hơn.
4. Tổng kết
Tác hại của thực phẩm chức năng bao gồm từ các tác dụng phụ nhẹ như buồn nôn, ngứa, đến những hậu quả nghiêm trọng như dị ứng, tương tác thuốc, tổn thương gan, thận, rối loạn tiêu hóa, và rủi ro ung thư. Những nguy cơ này thường xuất phát từ lạm dụng, sử dụng sai cách hoặc chọn sản phẩm kém chất lượng.
Dược Bình Đông, với hơn 70 năm kinh nghiệm, khuyến nghị người dùng cần:
- Tham khảo ý kiến bác sĩ trước khi sử dụng.
- Kiểm tra kỹ nguồn gốc, thành phần, và giấy phép sản phẩm.
- Tuân thủ liều lượng, không lạm dụng.
Nếu bạn cần tư vấn thêm, hãy liên hệ hotline (028) 39.808.808 để được hỗ trợ bởi các chuyên gia từ Dược Bình Đông. Lưu ý: TPCN không phải thuốc, không thay thế thuốc chữa bệnh.
——————
Tác giả: Bà Võ Ngọc Yến Nga, truyền nhân đời thứ 4 dòng họ Lương y Nguyễn Văn Thơm, chuyên gia Đông y tại Dược Bình Đông, giàu kinh nghiệm điều trị các vấn đề về bổ dưỡng.
Nguồn: Dược Bình Đông – Kiến thức sức khỏe từ Đông y tại Địa chỉ: 43/9 Mễ Cốc, Phường Phú Định, TP.HCM
(*) Bản quyền bài viết thuộc về Dược Bình Đông. Khi chia sẻ, cần trích dẫn nguồn đầy đủ: “Tác giả: Lương y Nguyễn Thành Hiếu – Nguồn: Dược Bình Đông – Kiến thức sức khỏe từ Đông y”. Các bài viết trích nguồn không đầy đủ, ví dụ: “Theo Dược Bình Đông” hoặc tương tự, đều không được chấp nhận và phải gỡ bỏ.
—————————-
Nguồn của bài viết trên được chia sẻ lại từ bài Tác hại của thực phẩm chức năng của Dược Bình Đông: Nguồn tham khảo: Healthline, Hello Bacsi, Vinmec, Medlatec
Lương y Võ Ngọc Yến Nga 